Dubbelleven. Geertruida Kapteyn-Muysken en haar rebelse levensfilosofie
De Arbeiderspers 2026
BOEKPRESENTATIE DUBBELLEVEN: 11 juni 20:00 uur Posthoornkerk, Amsterdam. Zie: spui25.nl
Dubbelleven is de wordingsgeschiedenis van een radicale denker. Een meeslepende biografie van Geertruida Kapteyn-Muysken (1855-1920), een vrouw tijdens het fin de siècle wier gevoelige natuur, ambitie en vrijheidsliefde botsten op de kooi van maatschappelijke verwachtingen.
Geertruida Kapteyn-Muysken is al jong vastbesloten ‘geen verknoeide mensenziel’ te worden. Ze wil studeren, schrijven en de wereld verbeteren. Als ze trouwt en moeder wordt is die vrijheid ver weg. In Londen en Zürich gaat ze deel uitmaken van internationale groepen idealisten, feministen en anarchisten – en hervindt ze zichzelf.
Maite Karssenberg kruipt dankzij unieke dagboeken en brieven in de huid van Geertruida. Ze schetst een vrouw die worstelt, met het huwelijk, met anticonceptie, met de dubbele moraal, en met toenemende ongelijkheid, polarisatie en oorlogszuchtig nationalisme. Ondanks diepe inzinkingen zet Geertruida er een filosofie van hoop en kracht tegenover.
In 2018 ben ik begonnen aan een omvangrijk project: het schrijven van een biografie over de vrijdenker en publicist Geertruida Kapteyn-Muysken (1855-1920). Ik ontving daarvoor onder andere het Clio Stipendium (via het Prins Bernhard Cultuurfonds), werkbeurzen van de Coornhert Stichting en het Professor Van Winterfonds, een reisbeurs van de Wilhelmina Drucker Fundatie en een fellowship van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde.
Geertruida Kapteyn-Muysken was een zeer belezen intellectueel met een internationale blik, een radicaal denker, een betrokken moeder, een pacifist en maatschappijhervormer, salonhouder, feminist en cultuurcriticus. Ze woonde twintig jaar in Londen en acht jaar in Zürich; steden met levendige progressieve milieus waar zij deel van uitmaakte. Tot haar vrienden en bekenden behoorden: Peter Kropotkin, Sophie Bryant, Aletta Jacobs, F. Domela Nieuwenhuis, J. P. Berlage, Clara Wichmann en enkele van de Tachtigers. Na haar dood werd ze geroemd als ‘een van de meest vrije en onbevangen geesten’ van de Nederlandse revolutionaire beweging, met een ‘bijna universele kennis van de geestelijke en sociale stromingen van onze tijd’.
Gebruikmakend van de drie dagboeken die zij naliet, evenals honderden brieven en ander materiaal, heb ik het leven en werk van deze bijzondere vrouw inzichtelijk gemaakt, en daarmee een nieuw perspectief geboden op het fin de siècle en de eerste feministische golf. Mijn afstudeerscriptie over de Londense periode van Kapteyn-Muysken ontving eerder de Johanna Naberprijs.
Eerdere publicaties over Geertruida Kapteyn-Muysken:
- Artikel over Martha van Vloten (Kapteyn-Muyskens beste vriendin) in Accolade 2022-2.
- Workshop 'Het intieme leven van eerste golf-feministen' over (o.m.) Geertruida's dagboeken, in samenwerking met Read My World
- Essay over Geertruida's dagboeken voor De Groene Amsterdammer: Een raadselachtig ding
- Artikel over Geertruida's jeugd en meisjes- onderwijs: Zijn wie je wilt zijn
- Biografisch lemma voor 1001 Vrouwen
- Interview door Radio Swammerdam
- Interview naar aanleiding van de Johanna Naberprijs: Aletta van nu
- Stuk over archiefbezoek in Londen: Vrijdenkers-bibliotheek