Gebaar

Gustav Seitz (1906 - 1969) - Käthe Kollwitz
Gustav Seitz (1906 - 1969) - Käthe Kollwitz

Op 23 september sprak de Nigeriaans-Amerikaanse schrijver, fotograaf en kunsthistoricus Teju Cole de jaarlijkse SPUI25-lezing uit. Ik was diep onder de indruk. Cole sprak over de schoonheid van de kunst van het West-Afrikaanse Yoruba-volk. Hij toonde bovenstaande sculptuur van een Ooni en zijn Olori. Hij zei: "Wat dit beeld zijn doordringende kracht geeft is het gebaar, zichtbaar aan de achterzijde, van de voet van de Ooni bij de enkel van zijn vrouw. Ik ben geroerd door dit eenvoudige tafereel (...). Er gaat uitmuntendheid schuil in dit soort subtiele gebaren. Het is iets universeel menselijks, iets waarom we naar kunst kijken."

 

Twee weken later wandel ik door de winderige beeldentuin van Museum Beelden Aan Zee in Scheveningen. Midden op een van de betonnen terrassen staat een eenvoudige sculptuur van een oude, gedrongen vrouw die voor zich uit tuurt, zittend op een bankje. Aanvankelijk doet het beeld me weinig, tot ik de achterkant bekijk. De linkerhand van de vrouw rust op de smalle koffer naast haar, en haar rechter houdt ze op de rug, opmerkelijk genoeg met de handpalm naar buiten gekeerd. De hand breekt met het stugge uiterlijk van de vrouw, hij zegt: ga je mee, of, hou me vast. Een intiem gebaar.

 

In mijn hoofd verbind ik deze hand met het voetje van de veertiende-eeuwse Ooni en ik begrijp in één keer wat Cole bedoelt met 'het idee dat de maximale intensiteit van de menselijke culturele ervaring in alle menselijke samenlevingen voorhanden is'. Het is nog mooier nu ik het zie.